India–European Union Free Trade Agreement: અમેરિકાના ટૅરિફ સામે ભારતનો માસ્ટર પ્લાન

અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ભારત સહિત અનેક દેશો પર ભારે ટૅરિફ લગાવવામાં આવ્યા બાદ વૈશ્વિક વેપારમાં તણાવ વધ્યો છે. આવી પરિસ્થિતિમાં ભારતે કોઈ સીધી ટક્કર લેવાને બદલે સ્માર્ટ ડિપ્લોમસી અપનાવી છે. ભારત હવે વિવિધ દેશો સાથે મુક્ત વેપાર કરારો (Free Trade Agreement – FTA) કરીને પોતાના વેપાર અને અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવી રહ્યું છે.

આ જ કડીમાં હવે ભારત અને યુરોપીયન સંઘ (EU) વચ્ચે ઐતિહાસિક મુક્ત વેપાર કરાર થવાની જાહેરાત થવા જઈ રહી છે, જેને વૈશ્વિક રાજકારણ અને અર્થવ્યવસ્થામાં મોટો ફેરફાર માનવામાં આવી રહ્યો છે.

ટ્રમ્પના ટૅરિફ અને ભારતની નવી વ્યૂહરચના

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની “America First” નીતિના કારણે ભારત, યુરોપ અને ચીન જેવા દેશોને નિકાસમાં મુશ્કેલી પડી હતી. ટૅરિફ વધારાને કારણે અમેરિકાની સાથે વેપાર મોંઘો બન્યો, પરંતુ ભારતે આ પડકારને તકમાં બદલી નાખ્યો.

ભારતે નક્કી કર્યું કે હવે એક જ દેશ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે:

• અનેક દેશો સાથે વેપાર સંબંધો વધારવા

• વ્યાપક અને લાંબા ગાળાના FTA કરવા

• વૈશ્વિક માર્કેટમાં પોતાનું સ્થાન મજબૂત કરવું

India–European Union Free Trade Agreement શું છે?

ભારત અને યુરોપીયન સંઘ વચ્ચે થનારો FTA એ બંને પક્ષો માટે અત્યંત મહત્વનો કરાર છે. યુરોપીયન સંઘમાં કુલ 27 દેશો સામેલ છે અને તે વિશ્વના સૌથી મોટા માર્કેટમાંનું એક છે.

આ કરાર બાદ:

• ભારતના ઉત્પાદનો EUમાં ઓછા કે શૂન્ય ટૅરિફ પર નિકાસ થશે

• EUના ઉત્પાદનો પણ ભારતમાં સરળતાથી આયાત થઈ શકશે

• બંને વચ્ચે વેપાર ઝડપી અને સસ્તો બનશે

“Mother of All Deals” કેમ કહેવાઈ રહી છે આ ડીલ?

યુરોપિયન કમિશનની અધ્યક્ષ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેનએ દાવોસમાં જણાવ્યું હતું કે,

“યુરોપીયન સંઘ ભારત સાથે એવી ડીલ કરવા જઈ રહ્યું છે, જે આજ સુધી કોઈ પણ દેશે કરી નથી.”

બીજી તરફ ભારતના વાણિજ્ય મંત્રી પિયૂષ ગોયલએ આ કરારને
👉 “Mother of All Deals” તરીકે ઓળખાવ્યો છે.

આ નિવેદનો જ દર્શાવે છે કે આ કરાર માત્ર વેપાર નહીં, પરંતુ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી છે.

હાલ ભારત–EU વચ્ચે કેટલો વેપાર થાય છે?

વર્ષ 2024–25 દરમિયાન:

• કુલ વેપાર: ₹11.8 લાખ કરોડ (136.5 અબજ ડૉલર)

• ભારતની નિકાસ: ₹6.59 લાખ કરોડ

• EUની નિકાસ: ₹5.28 લાખ કરોડ

FTA બાદ અનુમાન છે કે:
➡️ ભારત–EU વેપાર 200 થી 250 અબજ ડૉલર સુધી પહોંચી શકે છે.

મુક્ત વેપાર કરારથી ભારતને મળતા 10 મોટા ફાયદા

1. ભારતની નિકાસમાં ઝડપી વધારો

2. Make in India પ્રોડક્ટ્સને વૈશ્વિક માર્કેટ

3. મેન્યુફેક્ચરિંગ, IT, MSMEમાં લાખો નોકરીઓ

4. ભારતીય પ્રોફેશનલ્સને યુરોપમાં કામ કરવાની વધુ તક

5. ભારતીય કંપનીઓ EUમાં બિઝનેસ વિસ્તારી શકશે

6. ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટશે

7. અમેરિકા–યુરોપ તણાવમાં ભારત વિકલ્પ બનશે

8. ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સને યુરોપમાં રોકાણનો લાભ

9. દ્વિપક્ષીય વેપારમાં ઐતિહાસિક વધારો

10. બંને દેશોની અર્થવ્યવસ્થાને નવી ગતિ

UAE અને બ્રાઝિલ સાથે ભારતની વેપાર ડીલ

ભારતે તાજેતરમાં UAE સાથે વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર કર્યો છે. 2032 સુધી બંને દેશો વચ્ચેનો વેપાર 200 અબજ ડૉલર સુધી પહોંચાડવાનો લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યો છે.

આ સાથે:

• બ્રાઝિલ સાથે પણ મોટી વેપાર ડીલની તૈયારી

• PM મોદી અને બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપ્રમુખ લૂલા દા સિલ્વા વચ્ચે ચર્ચા

• વેપાર, વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી અને ગ્લોબલ સાઉથ પર ભાર

આ બધું દર્શાવે છે કે ભારત વૈશ્વિક સ્તરે પોતાની હાજરી મજબૂત કરી રહ્યું છે.