ઇ-શ્રમ કાર્ડ એટલે શું?
આજના સમયમાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અસંગઠિત ક્ષેત્રમાં કામ કરતા શ્રમિકો માટે ઘણી બધી યોજનાઓ બહાર પાડવામાં આવે છે. આમાંની એક મહત્વની યોજના એટલે ઇ-શ્રમ કાર્ડ (e-Shram Card). જો તમે પણ મજૂરી, ખેતી અથવા નાના વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા છો, તો આ કાર્ડ તમારા માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે. ઇ-શ્રમ કાર્ડ કેવી રીતે બનાવવું
ભારત સરકારના શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય દ્વારા અસંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારોનો ડેટાબેઝ તૈયાર કરવા માટે ઇ-શ્રમ પોર્ટલ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. આ કાર્ડ દ્વારા શ્રમિકોને એક 12 અંકનો યુનિક નંબર આપવામાં આવે છે, જે આખા દેશમાં માન્ય ગણાય છે. ઇ-શ્રમ કાર્ડ કેવી રીતે બનાવવું? જાણો સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ માહિતી
ઇ-શ્રમ કાર્ડ કોણ બનાવી શકે?
કોઈપણ વ્યક્તિ જે અસંગઠિત ક્ષેત્રમાં કામ કરે છે અને જેની ઉંમર 16 થી 59 વર્ષ વચ્ચે છે તે આ કાર્ડ બનાવી શકે છે. જેમ કે:
-
ખેતમજૂરો અને નાના ખેડૂતો
-
બાંધકામ સાઇટ પર કામ કરતા મજૂરો
-
શાકભાજી અને ફળ વેચનારા
-
ઘરકામ કરનારા (Domestic Workers)
-
રીક્ષા ચાલકો અથવા ડ્રાઇવરો
-
દરજી, સુથાર, લુહાર વગેરે.
નોંધ: જો તમે EPFO અથવા ESIC ના સભ્ય હોવ અથવા આવકવેરો (Income Tax) ભરતા હોવ, તો તમે આ કાર્ડ બનાવી શકતા નથી.
જરૂરી ડોક્યુમેન્ટ્સ
ઇ-શ્રમ કાર્ડ નોંધણી માટે તમારે નીચે મુજબના દસ્તાવેજોની જરૂર પડશે:
-
આધાર કાર્ડ
-
આધાર સાથે લિંક હોય તેવો મોબાઈલ નંબર
-
બેંક એકાઉન્ટની વિગતો (IFSC કોડ સાથે)
ઇ-શ્રમ કાર્ડ ઓનલાઇન બનાવવાની રીત (Step-by-Step)
જો તમે જાતે જ ઓનલાઇન રજીસ્ટ્રેશન કરવા માંગો છો, તો નીચેના સ્ટેપ્સ ફોલો કરો:
સ્ટેપ 1: સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જાઓ સૌ પ્રથમ ઇ-શ્રમની ઓફિશિયલ વેબસાઇટ eshram.gov.in પર જાઓ.
સ્ટેપ 2: સેલ્ફ રજીસ્ટ્રેશન (Self Registration) હોમ પેજ પર જમણી બાજુએ ‘Register on e-Shram’ લિંક પર ક્લિક કરો.
સ્ટેપ 3: મોબાઈલ નંબર અને OTP તમારો આધાર કાર્ડ સાથે લિંક હોય તેવો મોબાઈલ નંબર દાખલ કરો. કેપ્ચા કોડ ભરીને ‘Send OTP’ પર ક્લિક કરો. તમારા મોબાઈલ પર આવેલો OTP એન્ટર કરો.
સ્ટેપ 4: આધાર નંબર વિગતો તમારો 12 અંકનો આધાર નંબર નાખો અને ફરીથી OTP દ્વારા વેરિફિકેશન પૂર્ણ કરો.
સ્ટેપ 5: ફોર્મ ભરો હવે તમારી સામે એક ફોર્મ ખુલશે જેમાં તમારે નીચે મુજબની વિગતો ભરવાની રહેશે:
-
Personal Information: નામ, પિતાનું નામ, સરનામું.
-
Education & Income: ભણતર અને માસિક આવકની વિગત.
-
Occupation: તમે શું કામ કરો છો તેની માહિતી.
-
Bank Details: બેંકનું નામ, એકાઉન્ટ નંબર અને IFSC કોડ.
સ્ટેપ 6: સબમિટ અને ડાઉનલોડ બધી વિગતો ચેક કર્યા પછી ‘Submit’ બટન પર ક્લિક કરો. તમારું e-Shram Card સ્ક્રીન પર દેખાશે. તમે ‘Download UAN Card’ પર ક્લિક કરીને તેની પ્રિન્ટ કાઢી શકો છો.
ઇ-શ્રમ કાર્ડના ફાયદા
-
અકસ્માત વીમો: કાર્ડ ધારકને 2 લાખ રૂપિયા સુધીનો અકસ્માત વીમો (મૃત્યુ કે કાયમી અપંગતાના કિસ્સામાં) મળે છે.
-
સરકારી યોજનાઓનો લાભ: ભવિષ્યમાં સરકાર દ્વારા આપવામાં આવતી સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓ સીધી આ કાર્ડ દ્વારા મળશે.
-
આપત્તિના સમયે મદદ: કોરોના જેવી મહામારી કે પૂર જેવી સ્થિતિમાં સરકાર સીધા બેંક ખાતામાં આર્થિક સહાય મોકલી શકે છે.
-
રોજગારની તકો: શ્રમિકોના કૌશલ્ય મુજબ તેમને રોજગારી મેળવવામાં સરળતા રહે છે.
બ્લોગ પોસ્ટના અંતે FAQ (વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો) ઉમેરવાથી વાચકોની મૂંઝવણ દૂર થાય છે અને SEOમાં પણ ઘણો ફાયદો મળે છે. અહીં ઇ-શ્રમ કાર્ડ માટેના મહત્વના પ્રશ્નોત્તર છે:
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)
પ્રશ્ન 1: ઇ-શ્રમ કાર્ડ બનાવવા માટે કેટલી ફી આપવી પડે છે? જવાબ: જો તમે ઇ-શ્રમ પોર્ટલ પર જઈને જાતે રજીસ્ટ્રેશન કરો છો, તો તે એકદમ મફત છે. જો તમે CSC સેન્ટર પર જઈને કાર્ડ કઢાવો છો, તો કાર્ડ અપડેટ કરવા માટે નજીવો ચાર્જ લેવામાં આવી શકે છે.
પ્રશ્ન 2: શું વિદ્યાર્થીઓ ઇ-શ્રમ કાર્ડ બનાવી શકે? જવાબ: હા, જો વિદ્યાર્થીની ઉંમર 16 વર્ષથી વધુ હોય અને તે ભણવાની સાથે પાર્ટ-ટાઇમ કોઈ અસંગઠિત કામ (જેમ કે ડિલિવરી બોય, ટ્યુશન વગેરે) કરતો હોય, તો તે કાર્ડ બનાવી શકે છે. પરંતુ તે ઇન્કમ ટેક્સ ભરતો ન હોવો જોઈએ.
પ્રશ્ન 3: ઇ-શ્રમ કાર્ડની માન્યતા (Validity) કેટલી હોય છે? જવાબ: ઇ-શ્રમ કાર્ડ આજીવન (Lifetime) માન્ય રહે છે. તેને દર વર્ષે રીન્યુ કરાવવાની જરૂર નથી, પરંતુ જો તમારા સરનામા અથવા વ્યવસાયમાં ફેરફાર થાય તો તેને અપડેટ કરાવવું જોઈએ.
પ્રશ્ન 4: જો મારી પાસે લિંક કરેલ મોબાઈલ નંબર ન હોય તો શું કરવું? જવાબ: જો તમારા આધાર કાર્ડ સાથે મોબાઈલ નંબર લિંક નથી, તો તમે નજીકના CSC (Common Service Center) પર જઈને તમારા ફિંગરપ્રિન્ટ (Biometric) દ્વારા ઇ-શ્રમ કાર્ડ બનાવી શકો છો.
પ્રશ્ન 5: શું સરકારી કર્મચારી ઇ-શ્રમ કાર્ડ બનાવી શકે? જવાબ: ના, સરકારી કર્મચારીઓ અથવા જેઓ EPFO (Provident Fund) કે ESIC નો લાભ લેતા હોય તેઓ આ કાર્ડ માટે પાત્ર નથી.
પ્રશ્ન 6: ઇ-શ્રમ કાર્ડ ખોવાઈ જાય તો શું કરવું? જવાબ: જો તમારું કાર્ડ ખોવાઈ જાય, તો તમે ફરીથી ઇ-શ્રમની વેબસાઇટ પર જઈને તમારા આધાર નંબર અને OTP ની મદદથી કાર્ડ ફરીથી ડાઉનલોડ કરી શકો છો.
પ્રશ્ન 7: પીએમ કિસાન યોજનાનો લાભ લેતા ખેડૂતો આ કાર્ડ બનાવી શકે? જવાબ: હા, ખેતમજૂરો અને નાના ખેડૂતો ઇ-શ્રમ કાર્ડ બનાવી શકે છે, પરંતુ તે અસંગઠિત ક્ષેત્રના કાર્યકર તરીકે નોંધણી કરાવવી જરૂરી છે.
